Blog

Anlaşmalı boşanma süresi ile ilgili yasal bir hüküm bulunmamakla birlikte; uygulamada bu süre 1 hafta ile 2 ay arasında değişmektedir. Bu süreye; duruşma tarihi, mahkemenin yoğunluğu, gerekçeli kararın hazırlanması, gerekçeli kararın taraflara tebliğ edilmesi, tarafların istinaf süresini beklemeleri veya istinaftan feragat etmeleri, sürecin avukatla takip edilmesi gibi unsurlar etki eder.

Öncelikle taraflar boşanma ve fer’ileri konusunda anlaşmalıdır. Ardından anlaşmalı boşanma protokolü ve dilekçesi hazırlanır ve gerekli dava harç ve masrafları ödenerek dava açılır.

Anlaşmalı boşanma davasında avukatlık ücreti, avukat ve müvekkil arasında serbest şekilde belirlenir. Ancak genellikle bu ücret baroların avukatlar için yayınladıkları avukatlık ücret tarifesine göre belirlenir. İstanbul 2 Nolu Barosunun 2024 yılı için belirlediği anlaşmalı boşanma ücreti (anlaşmalı boşanma avukatlık ücreti) 52.500 TL’dir. TBB’nin asgari tarifesinde ise 17.900 TL olarak yer almıştır. Bu ücret somut olayın kapsamına göre belirlenir.

-Tarafların kimlikleri
-Varsa çocukların kimlikleri
-Anlaşmalı boşanma dilekçesi
-Anlaşmalı boşanma protokolü
-Harç ve gider avansının ödendiğine dair makbuz

Anlaşmalı boşanma dilekçesi; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 119’da yer alan şartları taşımalıdır. Ayrıca 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/3’te yer alan şartları sağlıyor olması gerekir. Bunlar detaylı ve her somut olayda değişkenlik gösteren kurallardır. Aşağıda anlaşmalı boşanma dilekçesi örneğine yer verdik ancak bu dilekçenin avukat tarafından hazırlanması gerekir. Aksi halde hak kaybı yaşanabilir.

Türkiye’nin herhangi bir yerindeki Aile Mahkemesinde (Aile Mahkemesinin olmadığı yerlerde bu sıfatla Asliye Hukuk Mahkemesinde) anlaşmalı boşanma davası açılabilir. Yani özellikle bir yetki kuralı bulunmamaktadır. Her adliyede açılabilir.

Anlaşmalı boşanma dilekçesi verildikten sonra herhangi bir eksiklik yoksa genellikle 1 hafta ile 2 ay arasında bir sürede duruşma olur diyebiliriz. Duruşma tarihi, anlaşmalı boşanma protokolü ve dilekçesi verildikten sonra birkaç gün içinde tensip zabtında belli olur ve taraflara/avukatlarına tebliğ edilir.

Anlaşmalı boşanma protokolü süresi geçerlilik süresi diye bir süre yoktur. Taraflar mahkemede ikrar etmediği sürece bu protokol geçerli olmaz. Herhangi bir zamanaşımına tabi değildir de. Boşanma sonrasında protokol hükme geçirildiği için ve ilamlar zamanaşımına uğramadığı için herhangi bir geçerlilik süresi yoktur.

Tek seferlik ödeme şeklinde belirlenen nafaka için daha sonradan artış davası açılamaz. Ancak irat şeklinde yani aylık sürekli olarak ödenen nafaka için taraflar protokolde TMK m. 176/son hükmü uyarınca bir artış oranı belirleyebilir. Eğer bu belirleme yapılmamışsa sonradan nafaka artış davası açılabilir.

İlk duruşmada (ki zaten genellikle tek duruşma olur), öncelikle kimlik tespiti yapılır. Taraflar sulhe teşvik edilir. Ardından protokol maddelerinin okunmasına geçilir. Hakim tarafların özgür iradeleri ile anlaşmış olduklarını anlar ve protokolü uygun bulursa hüküm aşamasına geçilir. Hüküm verildikten sonra tarafların imzası ile duruşma bitirilir.

İlk duruşma genellikle 10 dk ile 20 dk arasında sürer. Protokol önceden verilmemişse, taraflar boşanmanın fer’ileri konusunda duruşmada anlaşırsa, taraflar protokol maddelerinde duruşmada değişiklik yaparsa veya hakim protokolde değişiklip yapıp bunu taraflara sorarsa duruşma biraz daha uzayabilmektedir.

Türk Medeni Kanunu madde 166/3’te yer alan düzenlemeye göre bu davada; hakim tarafları bizzat dinleyerek özgür iradeleri ile boşanmak isteyip istemediklerini anlamalıdır. Bu nedenle taraflar bizzat duruşmaya katılmalıdır.

Bu davada taraflar birbirine kusur isnad edilmez. Bu nedenle herhangi bir konuda ispata da gerek yoktur. Madde metnine göre anlaşmalı boşanma şartları oluşmuşsa “evlilik birliği temelinden sarsılmış” sayılır. Yani burada hakimin, evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığına dair bir takdir yetkisi yoktur.

Boşanmanın bu türünde aynı gün boşanmak mümkündür. Duruşmadan sonra mahkeme gerekçeli kararı hazırlar ve taraflar bu gerekçeli kararı elden tebliğ alarak aynı gün istinaftan feragat dilekçesi verirlerse aynı gün boşanma kesinleşir.

Bu davada davacı duruşmaya gelmezse davalı dosyanın işlemden kaldırılmasını talep edebilir. Bu bir anlamda boşanmanın anlaşmalı olmasından vazgeçildiği anlamına da gelebilir. Yahut davalı, duruşmanın ertelenmesini talep edebilir. Duruşmaya davalı gelmezse, davacı duruşmanın ertelenmesini talep edebilir.

Bu davayı davası açabilmek için dava tarihi itibariyle evliliğin 1 yılı doldurmuş olması gerek. Yani evlenme tarihinin üzerinden 1 yıl geçtikten hemen sonra dava açılabilir.

E-devlet üzerinden anlaşmalı boşanma davası açılamaz. Ancak “Vatandaş Uyap” sistemine e-devlet üzerinden giriş yapan bir kişi, eğer e-imza sahibi ise, UDF formatındaki dökümana HMK 119 şartlarını taşıyan bir anlaşmalı boşanma dilekçesi yazar ve bunu elektronik olarak imzalarsa, bu şekilde e-devlet üzerinden davayı açmış olur.

Bu dava çoğunlukla ilk celsede biter. Kimi durumda taraflar düşünmek ister veya taraflardan biri duruşmaya gelmezse diğer celseye ertelenebilir.

Anlaşmalı boşanmada adli yardım talebi mahkemeler tarafından kabul edilmemektedir. Normalde adli yardım kararı verildiğinde, uzun süren bir yargılamanın sonunda tahsil edilecek bir dava masrafı söz konusu olur. Ancak burada genellikle 1 ay gibi kısa bir sürede tamamlandığından, zaten 1 ay sonra ödenecek dava masrafları için mahkemeler adli yardım talebini reddetmektedir.

Normal şartlarda çekişmeli davaların masrafını başlangıçta davacı öder, nihayetinde bu masraflar davayı kaybeden tarafın üzerinde kalır. Anlaşmalı boşanmada da masrafı başlangıçta davacı öder, ancak bu masrafların kimin üzerinde kalacağı konusunda taraflar anlaşabilir. Anlaşamazlarsa hükümle birlikte masraflar davalı üzerinde bırakılır.

Anlaşmalı boşanma dilekçesinde davanın reddini gerektirecek eksiklikler varsa hakim davayı usulden reddeder. Hakim, tarafların yaptığı protokolde eksiklik görürse veya tarafların – çocukların menfaatine olmayan bir şey görürse, bununla ilgili değişiklik yapar. Taraflar bu değişikliği kabul etmezlerse hakim davayı esastan reddeder.

Boşanma için “kadın hakları” şeklinde bir hak grubu bulunmamaktadır. Ancak genel hükümler uyarınca kadınların anlaşmalı boşanmada; nafaka, tazminat, velayet, mal paylaşımı, ziynet, mehir gibi hakları mevcuttur. Bu dava nihayetinde anlaşma üzerine kurulu olduğundan bunların çekişmeli hak gibi ileri sürülmesi davanın özüne uygun değildir. Anlaşıldığı oranda sonuç doğuran bir davadan bahsetmekteyiz.

Bu davanın en önemli şartlarından biri; tarafların boşanmanın mali sonuçları üzerinde anlaşmış olmasıdır. Yani tarafların; TMK m. 174’de yer alan maddi ve manevi tazminat konusunda anlaşıp bunu protokole geçirmeleri gerekir. Bu, tazminatın kesin surette olması gerektiği anlamına gelmez. Taraflar tazminat ödenmeyeceği veya ne kadar ödeneceği konusunda anlaşabilir.

Nafaka konusu boşanmanın mali sonucu olduğu için protokolde yer alması zorunludur. Bu, kesin surette nafaka ödenmesi gerektiği anlamına gelmez. Taraflar kadın için (veya erkek için) nafaka ödenmeyeceği veya ödenecekse ne kadar ödeneceği konusunda anlaşmak zorundadır.

Anlaşmalı boşanma protokolü, duruşmaya kadar ve hatta duruşma esnasında bile değişebilir. Ancak duruşmada tarafların nihai bir anlaşmaya varmaları zorunludur. Hükümden önce anlaşmalı boşanma protokolü değiştirilebilir. Ancak hüküm verildikten sonra protokol değiştirilemez. Gene de taraflar hükmü istinaf ederek Protokolden cayabilir. Hüküm kesinleşip protokol tasdik edildikten sonra, kimi unsurlar bakımından yeniden dava açılabilir. Örneğin nafaka için artırım davası açılabilir.

Anlaşmalı boşanma protokolünde eşlerin imzaları olmak üzere iki imza yer alır. Mahkemenin tensip zabtında da aynı şekilde eşlerin ve varsa avukatların imzaları yer alır.

Türk hukukunda ortak velayet konusu henüz yasal zemine sahip değildir. Yani yasal olarak ortak velayet mümkün değildir. Ancak mahkemeler yalnızca anlaşmalı boşanmaya mahsus olmak üzere, eğer taraflar ortak velayet konusunda anlaşmışlarsa ortak velayet kararı vermektedir. Bu durumda velayet hak ve görevi, sanki evlilik devam ediyormuşçasına ortak şekilde kullanılır.

Protokolde yer alan mal paylaşımı ve tapu devrine ilişkin anlaşmalar, eda hükmü olarak değil “protokolün tasdiki” olarak gerekçeli karara girer. Yani tapu devrine ilişkin anlaşmalar, ilamlı icraya konu olmaz. Eğer taraflar bir tapunun devri konusunda anlaşmışlar ancak boşanmadan sonra taraflardan biri tapuyu devretmeye yanaşmıyorsa, bu durumda tapu iptal ve tescil davası açmak gerekir.

Taraflar hüküm kesinleşene kadar vazgeçebilir. Mahkeme hüküm vermeden önce, taraflardan birinin duruşmaya gitmemesi veya giderek protokolün iradesini yansıtmadığını söylemesi yeterlidir. Ancak mahkeme hüküm verdikten sonra bu davadan vazgeçmek için hükmü istinaf etmek gerekir.

Bu davada “itiraz” yoluna değil “istinaf” yoluna başvurmak mümkündür. Burada mahkeme gerekçeli kararı taraflara tebliğ ettikten sonra 2 haftalık süre içerisinde taraflar istinaf kanun yoluna başvurarak karara itiraz edebilir. Anlaşmalı boşandıktan sonra itiraz edilebilir mi sorusunun cevabı da itiraz değil istinaf edilebileceği şeklindedir.

Taraflar istinaftan feragat ederse bu durumda boşanma gerçekleşir. Tarafların duruşmada kabul ettikleri protokol uyarınca verilmiş olan hüküm kesinleşir.

Bu konuda tarafların anlaşmasına bakılır. Yani anlaşmalı boşanmada nafaka ne kadar sorusunun cevabı tamamiyle tarafların protokolde anlaşmasına bağlıdır. Taraflar ister aylık bir rakam belirleyebilir, isterlerse bu aylık ödemelere bir süre yani bir sınır koyabilir. Yani diyebilirler ki “3 yıl süre ile aylık belirli bir miktar ödenecektir”. Yahut tek seferlik bir ödeme konusunda anlaşabilirler.

Avukatsız anlaşmalı boşanma kanunen mümkündür. Ancak anlaşmalı boşanma dava dilekçesinin ve protokolün hazırlanması oldukça önemli teknik detaylar içerir. Tarafların önemli haklarını konu edinir. Bu haklarla ilgili protokole eklenecek basit bir hatalı kelime, ileride çok ciddi olumsuzluklar doğurabilir. Bu nedenle boşanma avukatı yardımı alınması gerekir.

Boşanma davasının açılması ile birlikte taraflar arasında ayrı yaşama hakkı doğar. Anlaşmalı boşanma hızlı sonuçlanan bir süreç olduğu için evde bu en fazla 1 aylık süre içerisinde kimin kalacağı konusu genelde taraflarca kararlaştırılır. Ancak mecbur kalınırsa mahkemeden TMK m. 169 uyarınca konutun taraflardan birine tahsisi talep edilebilir. Boşanma gerçekleştikten sonra evden kimin gideceği de tamamiyle tarafların iradesine kalmıştır.

Protokolde bulunması zorunlu hususlar; boşanma iradesi, maddi-manevi tazminat (olup olmayacağı ve olacaksa ne kadar olacağı), eşlerden biri için nafaka (olup olmayacağı ve olacaksa ne kadar olacağı), çocuklar için iştirak nafakası (olup olmayacağı ve olacaksa ne kadar olacağı), çocukların velayetinin kimde olacağı, velayeti alamayan eş için çocuklarla kişisel ilişki hususu (olup olmayacağı ve olacaksa ne kadar olacağı) şeklinde sayılabilir. Bunun haricinde protokole; mal paylaşımı, mehir, ziynet, çocukların spesifik giderleri (eğitim, giyim vs.) gibi hususlar eklenebilir. Anlaşmalı boşanmada neler istenir diye sorulduğu zaman verilecek en temel cevap tarafların ne konuda anlaştığı olacaktır.

Mehir boşanmanın fer’isi niteliğinde değildir. Dolayısıyla anlaşmalı boşanma protokolünde olabileceği gibi olmayabilir de. Kişisel ve bağımsız bir alacak olduğu için sonradan mehir alacağı için dava açılabilir. Mehir ve ziynet alacağı kusurla ilgili değildir. 10 yıllık zamanaşımına tabidir ancak bu süre, boşanmanın kesinleşmesi ile başlar.

Duruşmadan sonra en geç 1 ay içinde mahkeme gerekçeli karar hazırlar. Bu süre uygulamada genellikle 1 haftadır. Sonra bu gerekçeli karar taraflara tebliğ edilir ve her bir tarafın 2 haftalık istinaf süresi başlar. Taraflar isterlerse istinaftan feragat dilekçesi vererek bu süreyi hemen sona erdirebilir. Taraflar kararı istinaf etmedikleri zaman karar kesinleşir ve mahkeme doğrudan (genellikle 1 hafta içinde) kararı nüfusa gönderir.

TMK m. 132 düzenlemesine göre, evliliğin sona ermesinden yani boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 300 gün geçmedikçe kadın evlenemez. Eğer bu 300 günlük süre içerisinde kadın doğum yaparsa bu süre sona ermiş sayılır. Ayrıca kadın, iddet süresinin kaldırılması için dava açar ve hastaneden gebe olmadığına dair tahlil alınırsa mahkeme bu süreyi kaldırır.

Boşandıktan sonra aynı kişiyle evlenmek için iddet süresinin kaldırılması gerekir. 300 günlük iddet süresinin beklenmesine gerek yoktur ama mahkemeden bu sürenin kaldırılmasını talep etmek zorunludur. Yani 300 günlük süre beklenmeden, mahkemeden iddet süresinin kaldırılması istenir ve hastane incelemesi vs. gerekmeksizin aynı kişiyle evlenilebilir.

Evet dönülebilir. Mahkeme hüküm vermeden önce davacı taraf davasından vazgeçebilir veya feragat edebilir. Davalı taraf ise protokolün artık iradesini yansıtmadığını beyan ederek boşanmadan dönebilir. Hükümden sonra ise taraflardan biri kararı istinaf ederek boşanmadan dönebilir.

Protokolde belirli bir tapunun devri konusunda taraflar anlaşmış olabilir. Mahkeme bu anlaşmayı eda hükmü olarak değil protokolün tasdiki olarak ele alır. Bu nedenle boşanma sonrası tapu devri yapılmıyorsa tapu iptal ve tescil davası açılmalıdır. Mahkeme protokolü tasdik etmiş olduğu için bu davanın kazanılma ihtimali oldukça yüksektir.

Anlaşmalı boşanmada ev nasıl paylaşılır ya da mal paylaşımı nasıl olmalı sorularının cevabı tamamiyle tarafların iradesine bağlıdır. Taraflar bu konuda hiç anlaşmaya gitmeyip doğrudan anlaşmalı boşanıp, mal paylaşımını ayrı bir davanın konusu da edebilir. Bu durumda edinilmiş mallara katılma rejimine göre mahkeme paylaşım yapar. Ancak taraflar kendileri de protokolde neyi nasıl paylaşacakları konusunda anlaşabilir.

Anlaşmalı boşanma dilekçesini kimin verdiği önemli değildir. Taraflardan birisi veya avukatı verebileceği gibi tarafların her ikisi birlikte de başvurabilir.

Süreç ilk olarak tarafların anlaşması ile başlar. Yani taraflar öncelikle boşanma konusunda, çocukların durumu (velayet, kişisel ilişki) konusunda ve boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat) konusunda anlaşıp bunu protokole dökerler.

Duruşmadan sonra, eğer taraflar protokolü duruşmada onaylamışlarsa, mahkemenin gerekçeli kararı hazırlaması beklenir ve sonra karar tebliğ edilip taraflar bunu istinaf etmeyince boşanma gerçekleşmiş olur. Bu aşamadan sonra protokolde yer alan yükümlülükler yerine getirilmelidir. Bunlar yerine getirilmediği zaman, ilamlı icra takibi yahut duruma göre ayrı bir dava süreci gerçekleştirilmelidir.

Anlaşmalı boşanma çekişmeli boşanmaya çevrilebilir. Davacı taraf anlaşmalı davasını çekişmeli davaya çevirdiğinde, mahkeme taraflara boşanma sebep ve kusurlarının ileri sürmek için süre verir. Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra kararın istinaf edilmesi de aynı sonucu doğurur. Yargı uygulaması bu şekildedir ancak yasal zemini bulunmadığından bu husus tartışma konusu olmuştur.

Çekişmeli boşanma davası her zaman anlaşmalıya dönüşebilir. Bu durumda tarafların usul şartlarına uygun bir protokol ile mahkemeye bunu belirtmeleri yeterlidir. Taraflar asgari olarak boşanma ve fer’ileri (velayet, kişisel ilişki, tazminat, nafaka) konularında anlaşarak çekişmeli boşanmayı hızlı bir şekilde anlaşmalıya çevirebilir.

Evlilik birliği içerisinde edinilen mallar ortak olduğu gibi borçlar da ortaktır. Bu nedenle kredi borcu da tasfiyeye yani mal paylaşımına katılır. Ancak bu davada taraflar mal paylaşımı konusunda kendi aralarında yasal paylaşıma tabi olmaksızın anlaşabilir. Eğer protokole bu konuda hüküm eklenmiyorsa bununla ilgili boşanmadan sonra ayrı bir dava açılabilir.

Boşanma kararı, mahkemenin gerekçeli kararı taraflara tebliğ etmesinden sonra tarafların 14 günlük süre içerisinde kararı istinaf etmemesi ile kesinleşir. Hatta taraflar gerekçeli karar kendilerine tebliğ edildikten sonra istinaftan feragat dilekçesi vererek bu 14 günlük süreyi anında sona erdirebilir. Eğer tarafların boşanma avukatı varsa karar avukatlara e-tebligat olarak gider. Ki bu durum süreci daha hızlı sonuçlandırır. Kararın tam keesinleşme tarihi ise istinaf süresinin geçtiği tarih veya istinaftan feragat dilekçesi verildiği tarihtir. Yani kesinleşme şerhinin hazırlanması şart değildir.

Bu davada nafaka ve velayet konusunda tarafların anlaşması gerekir. Karar kesinleştikten sonra velayet veya kişisel ilişki ile ilgili tekrar ayrı dava açılabilir. Ancak bunun için çocuğun üstün yararını gerektiren önemli bir değişikliğin olması gerekir. Nafaka da aynı şekilde sonradan yeniden davaya konu edilerek artırılabilir yahut azaltılabilir.