TENKİS DAVASI (SAKLI PAY) 2026

Tenkis davası, yani saklı pay davası, en sık açılan miras hukuku davalarından biridir. Mirasbırakan, hayattayken vasiyetname veya bağış yoluyla bazı mirasçılarını mirastan mahrum bırakmışsa başvurulan en temel hukuki yol tenkis davasıdır.

Aşağıda tenkis davası nedir, nasıl açılır, saklı pay nedir ve oranları nelerdir, tenkis davası şartları ve açma süresi nedir gibi en çok merak edilen soruları yanıtladık. Konu teknik hesaplamalar ve kesin süreler içerdiği için yazımızı dikkatli okumanızı ve avukat yardımı almanızı öneririz.

Tenkis Davası Nedir?

Tenkis davası, mirasbırakanın mirasının tamamını veya belirli bir kısmını başkalarına vasiyet etmesi ya da bağışlaması hâlinde, saklı paylı mirasçının saklı payını korumak için açtığı davadır. Bu dava ile mirasbırakanın yaptığı vasiyet veya bağış tamamen ortadan kaldırılmaz; yalnızca saklı payı aşan kısmı etkisiz hâle getirilir.

ÖNEMLİ: Uygulamada tenkis davası genellikle vasiyetnamenin iptali ile birlikte açılır. Vasiyetname iptal edildiği takdirde tenkise gerek kalmaz ve kişi doğrudan miras hakkına kavuşmuş olur. Vasiyetname iptal edilemezse tenkis talebi incelenir.

Tenkis Ne Demek?

Tenkis ne demek diye sorulduğunda aslında kelimenin kendisine bakılması yeterlidir. Tenkisin sözlük anlamı “eksiltme, azaltma, indirme” şeklindedir. Kanundaki kullanım şekli de aynıdır. Mirasbırakan, mirasını sınırsızca vasiyet edemez; bazı mirasçıların saklı payı vardır. Bu saklı pay sınırını aşan bir vasiyetin kanuni sınıra indirilmesi, yani eksiltilmesi tenkis işlemidir.

Tenkis davası 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu‘nun 560 ila 571. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Tenkis davasında asıl amaç mirasbırakanın vasiyetnamesini iptal etmek değil, tasarrufu kanuni sınıra çekmektir. Vasiyetnamenin iptali de istenecekse bu talep, tenkis talebi ile aynı dava içerisinde ileri sürülmelidir.

ÖNEMLİ: Tenkis davası ancak mirasbırakanın ölümünden sonra açılabilir. Mirasbırakan hayattayken yaptığı bağışın saklı payı zedeleyeceği kesin olsa bile bu dava açılamaz.

Yasal Miras Payları ve Saklı Paylar Nelerdir?

Bir kişi hayattayken malvarlığı üzerinde dilediği şekilde tasarrufta bulunabilir. Ancak Türk Medeni Kanunu, en yakın mirasçılara (altsoya, anne-babaya ve eşe) dokunulamayacak bir pay ayırmıştır. Buna saklı pay denir.

Saklı pay, yasal miras hakkının belirli bir bölümüdür. Bu nedenle saklı pay hesabı yapılırken önce yasal miras payının ne kadar olduğuna bakılır, sonra saklı pay oranı uygulanır.

Mirasta saklı pay nedir sorusunu kısaca şöyle yanıtlayabiliriz: Mirasbırakanın vasiyetname veya bağış yoluyla ihlal edemeyeceği, belirli mirasçılara kanunla ayrılmış miras payıdır. Saklı pay mirasçıları yalnızca şunlardır:

• Mirasbırakanın altsoyu (çocuklar, torunlar, evlat edinilmiş kişiler)
• Mirasbırakanın annesi ve babası
• Mirasbırakanın eşi

DİKKAT: Bunların dışında kalan kişiler, akrabalık bağı ne olursa olsun, saklı pay hakkına sahip değildir.

Eşin Saklı Pay Oranı

Eşin saklı pay oranı, eşin hangi zümre ile birlikte mirasçı olduğuna göre değişir:

• Eş, altsoy (çocuklar) veya anne-baba zümresi ile birlikte mirasçı ise saklı payı yasal miras payının tamamıdır.
• Çocuklar, evlatlıklar veya torunlar sağ değilse eş diğer zümrelerle birlikte mirasçı olur. Eş, büyükanne-büyükbaba zümresi ile birlikte veya tek başına mirasçı ise saklı payı yasal miras payının ¾’üdür.

Örneğin eş, çocuklarla birlikte mirasçı olduğunda yasal miras payı 1/4’tür. Saklı payı da bu payın tamamı, yani 1/4’tür.

Çocukların Saklı Pay Oranı

Çocukların (altsoyun veya evlatlığın) saklı pay oranı, yasal miras paylarının ½’sidir. Örneğin mirasbırakanın geride eşi ve iki çocuğu kalmışsa her çocuğun yasal miras payı 3/8’dir. Her çocuğun saklı payı ise bunun yarısı, yani 3/16’dır.

Anne ve Babanın Saklı Pay Oranı

Anne ve babanın her biri için yasal miras payının dörtte biri saklı paydır. Anne ve baba ancak mirasbırakanın altsoyu yoksa mirasçı olur. 2007 öncesinde kardeşlerin de saklı payı (⅛) vardı; ancak bu pay sonradan kaldırıldı.

DİKKAT: Saklı pay oranları mirasbırakanın ölüm tarihinde yürürlükte olan kanuna göre belirlenir. 01.01.2002 tarihinden önceki ölümlerde 743 sayılı eski Medeni Kanun’daki oranlar uygulanır.

Aşağıdaki tabloda sık karşılaşılan durumlarda saklı pay oranlarını, terekenin tamamına oranla gösterdik:

Saklı Pay Nasıl Hesaplanır? Tasarruf Nisabı ve Tenkis Hesabı

Saklı pay hesabı, mirasbırakanın ölüm günündeki terekesi (malvarlığı) üzerinden yapılır (TMK m. 507). Tenkis davasında bu hesaplamayı bilirkişi yapar. Hesaplamanın temel mantığını bilmek, dava açıp açmama konusunda önemli bir fikir verir.

Saklı pay şu aşamalarla hesaplanır:

1. Net tereke hesaplanır: Mirasbırakanın öldüğü günkü mal ve paralarından; borçlar, cenaze giderleri, tereke hesap giderleri ile birlikte yaşadığı ve geçimlerini üstlendiği kişilerin üç aylık geçim giderleri düşülür (TMK m. 507).
2. Kazandırmalar eklenir: Tenkise tabi sağlararası kazandırmalar (TMK m. 508) ve üçüncü kişi lehine yapılmış hayat sigortasının ölüm anındaki satın alma değeri (TMK m. 509) bu tutara eklenir. Böylece “hesap terekesi” bulunmuş olur.
3. Saklı paylar ve tasarruf nisabı belirlenir: Hesap terekesi üzerinden her mirasçının (davacı olsun veya olmasın) saklı payı hesaplanır. Saklı paylar toplamı terekeden çıkarıldığında kalan kısım, mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısımdır. Buna tasarruf nisabı denir.
4. Zedelenen kısım bulunur: Mirasçının terekeden fiilen aldığı değer saklı payından azsa, aradaki fark saklı payın ihlal edildiği kısımdır. Tenkis işlemi bu fark üzerinden yapılır.

Saklı Pay Hesaplama Örneği

Sabit Tenkis Oranı Nedir?

Sabit tenkis oranı, tenkis edilecek kısmın vasiyetle kazandırılan değerin tamamına oranıdır. Yukarıdaki örnekte yalnızca Berk dava açmışsa sabit tenkis oranı 1.000.000 / 6.000.000 = 1/6’dır. Ortada bölünemeyen bir mal varsa mahkeme malın hüküm tarihine en yakın değerini belirler ve bu değer 1/6 ile çarpılarak tenkis bedeli bulunur (TMK m. 564/2).

ÖNEMLİ: Tenkis hesabı yapılırken yasal miras payı değil, saklı pay oranı dikkate alınmalıdır. Bu şekilde yapılmayan hesaplamalar Yargıtay tarafından bozulmaktadır. (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 14.01.2019 T., 2018/578 E., 2019/58 K.)

Tenkis Davası Şartları

Tenkis davası şartları Türk Medeni Kanunu ve emsal Yargıtay kararlarında ortaya konmuştur. Davanın kabul edilebilmesi için şu şartların tamamının birlikte bulunması gerekir:

1. Mirasbırakanın ölmüş, yani mirasın açılmış olması
2. Tenkis talep eden davacının saklı paylı mirasçı olması ve mirasçılık sıfatını kaybetmemiş olması (vasiyetnamenin iptalini talep edebilmek için saklı paylı mirasçı olmaya gerek yoktur)
3. Tenkise tabi bir tasarrufun (vasiyetname, bağış vb.) bulunması
4. Bu tasarrufun tasarruf nisabını aşması, yani saklı payı ihlal etmesi
5. Davanın, aşağıda ayrıntılı olarak açıkladığımız hak düşürücü süre içinde açılmış olması

Saklı Pay İhlal Edilirse Ne Olur?

Saklı payı ihlal eden bir vasiyetname veya bağışlama kendiliğinden geçersiz olmaz. Saklı payı zedelenen mirasçı dava açmazsa, sanki saklı payı hiç yokmuş gibi vasiyetnamedeki işlemler gerçekleşir.

Bu nedenle saklı payı ihlal edilen mirasçı hızlı bir şekilde tenkis davası açmalı ya da kendisine karşı açılan vasiyetnamenin tenfizi davasında tenkis def’ini ileri sürmelidir. Saklı payın ihlal edilmiş olması, vasiyetnamenin iptali sebepleri arasında yer almaz.

DİKKAT: Vasiyetnamede tüm malvarlığı birilerine bırakılmışsa ortada bir mirasçı ataması vardır. Bu durumda vasiyetnamenin tenfizi davası açılması hatalıdır ve bu tür bir davayla karşılaşan kişinin, mirasçı atanması hâlinde tenfiz davası açılamayacağı savunmasında bulunması gerekir. Vasiyetnamede tüm malvarlığı değil de yalnızca belirli malların vasiyet edilmesi söz konusu ise vasiyetnamenin tenfizi davası açılabilir. Ayrıntılar için vasiyetnamenin iptali davası başlıklı yazımızı okuyabilirsiniz.

Hangi Durumlarda Tenkis Davası Açılabilir?

Hangi durumlarda tenkis davası açılabileceği her somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir. Vasiyetname ile belirli bir malın bırakılması veya mirasçı atanması en sık görülen durumlardır. Mirasçılardan mal kaçırma amacıyla yapılan devirler için de genellikle tenkis davası açılır. Bağış, satış ve bazı ölünceye kadar bakma sözleşmesi hâlleri de bunlara dahildir.

Hangi Durumlarda Tenkis Davası Açılamaz?

Bazı durumlarda açılan tenkis davaları reddedilir. Yargıtay kararlarında yer alan başlıca hâller şunlardır:

• Mirasbırakan hâlâ hayattaysa
• Davacı saklı paylı mirasçı değilse
• Davacı mirası reddetmiş veya mirastan feragat sözleşmesi yapmışsa
• Davacı haklı bir sebeple ve usulüne uygun şekilde mirasçılıktan çıkarılmışsa
• Kazandırma tasarruf nisabı içinde kalıyorsa
• Saklı paylı mirasçı, saklı payını vasiyetname dışında kalan mallardan tamamen alabiliyorsa
• Mirasbırakanın sağlığında yaptığı devir gerçek ve hukuka uygun bir devirse
• Hak düşürücü süre geçmişse

Bu hâllerde tenkis davası açılamaz; daha doğru bir ifadeyle, açılan dava reddedilir.

Tenkis Davası Nasıl Açılır?

Tenkis davası, usulüne uygun bir dava dilekçesi ile görevli ve yetkili Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır. Davayı açmadan önce süreler, taraflar, mahkeme ve deliller doğru belirlenmelidir.

Tenkis Davası Açma Süresi

Tenkis davası açma süresi TMK madde 571’de şu şekilde düzenlenmiştir:

Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer.

TMK m. 571/1

Kanun maddesine göre iki ayrı süre vardır:

• Bir yıllık süre: Mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihte başlar. Yalnızca vasiyetnamenin veya bağışın varlığını öğrenmek yetmez; bu tasarrufun saklı payı zedelediğinin de öğrenilmesi gerekir. Uygulamada genellikle bu bir yıllık süre belirleyici olur.
• On yıllık süre: Vasiyetnamelerde vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açıldığı tarihte, diğer tasarruflarda ise mirasbırakanın ölüm tarihinde başlar. Mirasçı vasiyetnameyi veya saklı payının ihlal edildiğini öğrenmemiş olsa bile bu süre dolunca dava hakkı düşer.

DİKKAT: Mirasbırakan hayattayken süreler başlamaz. Bir tasarrufun (genellikle bir vasiyetnamenin) iptal edilmesiyle daha önceki bir tasarruf geçerli hâle gelirse, süreler iptal kararının kesinleştiği tarihten itibaren başlar (TMK m. 571/2).

Tenkis Davasında Gerekli Belgeler

Tenkis davasında gerekli belgeler somut olayın özelliklerine göre değişse de genel olarak şu belgeler kullanılır:

• Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
• Varsa vasiyetnamenin sureti ve vasiyetnamenin açılmasına ilişkin sulh hukuk mahkemesi tutanağı
• Süreç avukatla takip edilecekse genel avukatlık vekâletnamesi

Bunların dışında çeşitli belgeler de gerekebilir. Bu belgelerin bir kısmı davacının elinde olmayabilir. Bu durumda belgelerin nereden temin edilebileceği dilekçede gösterilir ve mahkeme müzekkere yazarak bunları dosyaya getirtir.

Tenkis Davasını Kimler Açabilir?

Tenkis davasını kimlerin açabileceği TMK m. 560 ve 562 ile yargı kararlarında belirlenmiştir. Buna göre:

• Saklı paylı mirasçılar: Altsoy, anne-baba ve sağ kalan eş tenkis davası açabilir. Her saklı paylı mirasçı davayı diğerlerinden bağımsız olarak açabileceği gibi birlikte de açabilirler. Ancak tenkis davası açmayan mirasçı bu davada verilen karardan yararlanamaz ve saklı payını elde edemez.
• Saklı paylı mirasçının mirasçıları: Tenkis davası açmadan önce ölen saklı paylı mirasçının dava açma hakkı kendi mirasçılarına geçer. Örneğin mirasbırakandan sonra ölen annenin saklı payından doğan hak, onun mirasçılarına geçer. (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 12.02.2026 T., 2025/6036 E., 2026/760 K.)
• İflas idaresi ve alacaklılar: Saklı paylı mirasçı iflas etmişse iflas idaresi tenkis davası açabilir. Mirasın açıldığı tarihte elinde aciz vesikası bulunan alacaklılar da tenkis davası açabilir. Ancak bu kişiler önce mirasçıya tenkis davası açması için ihtarda bulunmalıdır. İhtara rağmen dava açılmazsa alacaklarını karşılayacak miktarda tenkis davası açabilirler (TMK m. 562).
• Kanuni temsilci: Saklı paylı mirasçı 18 yaşından küçük veya kısıtlı ise davayı veli veya vasisi açar. Tereke temsilcisi ve vasiyeti yerine getirme görevlisi ise tenkis davası açamaz.

Tenkis Davası Kime Karşı Açılır?

Tenkis davasının kime karşı açılacağı, vasiyetnameden veya devir işleminden kimin yararlandığına bağlıdır. Dava şu kişilere karşı açılır:

• Vasiyetname ile mirasçı atanan veya kendisine belirli mal bırakılan kişiye
• Mirasbırakanın sağlığında bağış, muvazaalı satış veya benzeri kazandırma yaptığı kişiye
• Bu kişiler ölmüşse onların mirasçılarına
• Kazandırmayı alan kişi, malı sırf saklı pay sahiplerini zarara uğratmak amacıyla, yani açılacak dava boşa çıksın diye durumu bilen üçüncü bir kişiye devretmişse, kötüniyetli bu üçüncü kişiye (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 13.01.1975 T., 1974/7 E., 1975/1 K.)

Davalı da saklı paylı bir mirasçı ise yalnızca kendi saklı payını aşan kısımdan sorumludur (TMK m. 561). Birden fazla kişiye kazandırma yapılmışsa tenkis, kanundaki sıraya göre yapılır: önce ölüme bağlı tasarruflar, bunlar yetmezse en yeni tarihliden en eskiye doğru sağlararası kazandırmalar tenkis edilir (TMK m. 570).

Tenkis Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Tenkis davalarında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu‘nun (HMK) 11. maddesi uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.

Tenkis davası bazen muris muvazaasına dayalı tapu iptal ve tescil talebi ile birlikte açılır. Bu durumda taşınmazın aynına ilişkin davalardaki kesin yetki kuralı da (HMK m. 12) tartışma konusu olur. Böyle durumlarda davanın nerede açılacağı avukat tarafından değerlendirilmelidir. Aksi hâlde usule ilişkin bir hata nedeniyle süreç gereksiz yere uzayabilir, gerekli tedbirler zamanında alınamayabilir ve hak kaybı yaşanabilir.

Tenkis Davası Dava Dilekçesi Örneği

Tenkis davası dilekçesini doğru hazırlamak çok önemlidir. Çünkü bu dava yazılı yargılama usulüne tabidir ve tüm süreç bu dilekçe üzerine inşa edilir. Aşağıda örnek olması açısından genel nitelikli bir tenkis davası dilekçesine yer verdik. Ancak her somut olayın kendine özgü bir dilekçe gerektireceği unutulmamalıdır.

Tenkis Davası Masrafları

Tenkis davası masrafları temelde dava harç ve giderleri ile avukatlık ücretinden oluşur.

Dava Harç ve Giderleri

Tenkis davası harç ve masrafları davadaki taraf sayısına ve malvarlığının kapsamına göre değişir. Taşınmaz sayısı arttıkça keşif ve bilirkişi giderleri, taraf sayısı arttıkça tebligat giderleri artar. Somut olayda bu giderleri azaltmak için yapılabilecek çeşitli işlemler de bulunur.

2026 yılı için örnek bir hesaplama yapılacak olursa, 4 kişinin taraf olduğu ve yaklaşık 4 taşınmazın yer aldığı bir tenkis davasında başlangıçta 8.000-9.000 TL arasında harç ve gider çıkarken, yargılama sırasında keşif ve bilirkişi gibi işlemler için yaklaşık 20.000 TL daha masraf çıkacaktır. Kişinin masrafları karşılayacak imkânı yoksa adli yardımdan yararlanma seçeneği değerlendirilir.

Avukatlık Ücreti

Tenkis davası bir Asliye Hukuk Mahkemesi davasıdır. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) uyarınca şu an belirlenen asgari ücret 62.000 TL’dir. Avukatların bu miktarın altında tenkis davası işi alması yasaktır. Bununla birlikte baroların tavsiye niteliğinde ücret tarifeleri de vardır. İstanbul 2 Nolu Barosunun 2026 yılı tavsiye niteliğindeki tarifesine göre tenkis davası avukatlık ücreti 156.500 TL’dir. Tenkis davası avukatlık ücreti, somut olayın özelliklerine göre ve bu tarifeler gözetilerek avukat ile müvekkil arasında serbestçe belirlenir.

Vasiyetnamenin İptali Davası ile Tenkis Davasının Birlikte Açılması

Vasiyetnamenin iptali ve tenkis davası uygulamada çoğunlukla birlikte, terditli (kademeli) olarak açılır. Bu durumda mahkeme öncelikle vasiyetnamenin iptali talebini inceler. Vasiyetname iptal edilirse mirasçılar miras haklarının tamamına ulaşır. İptal talebi reddedilirse mahkeme ikinci sıradaki tenkis talebini inceler ve saklı payı zedelenen mirasçı en azından saklı payına kavuşur.

Tenkis davasının vasiyetnamenin iptali davası ile birlikte açılmasının bir avantajı da vasiyetnamenin iptali talebi reddedilse bile karşı tarafa avukatlık ücreti ödenmeyecek olmasıdır. Çünkü hatalı açılmamışsa tenkis talebi genellikle kabul edilir.

DİKKAT: Vasiyetnamenin iptali davasında 1, 10 ve 20 yıllık süreler (TMK m. 559), tenkis davasında ise 1 ve 10 yıllık süreler (TMK m. 571) vardır. Bu süreler farklı tarihlerde başlayıp dolabilir ve somut olaya göre değişkenlik gösterir. Bu nedenle en güvenli yol, iki talebi baştan aynı dilekçede terditli olarak ileri sürmektir. Ayrıntılar için vasiyetnamenin iptali davası başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Tapu İptal ve Tescil Davası ile Tenkis Davasının Birlikte Açılması

Mirasbırakan, bir taşınmazını mirasçılarından mal kaçırmak için veya başka bir nedenle, gerçekte bağışlamak istediği hâlde tapuda satış gibi göstererek mirasçılarından birine veya üçüncü bir kişiye devretmiş olabilir. Bu duruma “muris muvazaası” denir ve bu durumda muvazaa nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açılır. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 01.04.1974 T., 1974/1 E., 1974/2 K.)

Muris muvazaası iddiası ile tenkis talebi aynı davada terditli olarak birlikte ileri sürülebilir. Önce muvazaa nedeniyle tapu iptal ve tescil istenir; bu talep kabul edilmezse tenkis talebi incelenir. Yargıtay da mirasçıların tenkis davası ile birlikte kademeli olarak veya ayrı bir dilekçeyle muvazaa nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açabileceğini kabul etmiştir. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 22.05.1987 T., 1986/4 E., 1987/5 K.)

Aşağıdaki tabloda tenkis davası, muris muvazaası davası ve vasiyetnamenin iptali davası arasındaki farkları özetledik:

Tenkis Davası Aşamaları: Davada Neler Olur?

Tenkis davası yazılı yargılama usulüne göre görülür. Dava dilekçesi davalılara tebliğ edilir ve davalılar iki hafta içinde cevap dilekçesi verir. Ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile dilekçeler aşaması tamamlanır. Bundan sonra mahkeme duruşma günü belirler ve tarafları duruşmaya davet eder. Bu davetten itibaren iki hafta içinde deliller sunulmalı ve müzekkere talepleri mahkemeye bildirilmelidir.

İhtiyati Tedbir

Tenkis davası açıldığında davacı taraf ihtiyati tedbir talep edebilir. Mahkeme ihtiyati tedbir talebini kabul ederse (ki genellikle kabul edilir) taşınmazların üzerine tedbir konur ve bunlar mahkeme tedbiri kaldırana kadar, genellikle dava sonuna kadar satılamaz. Böylece saklı paylı mirasçıların dava sonunda elde edeceği haklar güvence altına alınmış olur.

Duruşmalar

İlk duruşma ön inceleme duruşmasıdır. Bu duruşmada işin esasına girilmez; tarafların uyuşmazlık noktaları belirlenir, toplanacak deliller tespit edilir ve taraflar sulhe teşvik edilir (HMK m. 140).

Sonraki duruşmalar tahkikat duruşmalarıdır. Bu aşamada tapu, banka, nüfus ve diğer kayıtlar getirtilir, varsa tanıklar dinlenir ve deliller değerlendirilir. Kısacası kimin haklı olduğu araştırılır ve bilirkişi raporu hazırlanır.

Mahkeme, kazandırma konusu olan ve olmayan tüm tereke malvarlığını kendiliğinden araştırmakla yükümlüdür. Tereke tam olarak tespit edilmeden yapılan tenkis hesabı bozma sebebidir. (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 14.05.2025 T., 2024/4725 E., 2025/2611 K.)

Keşif ve Bilirkişi Raporu

Tenkis davasının en teknik aşaması keşif ve bilirkişi aşamasıdır. Taşınmazların bulunduğu yerde keşif yapılır ve taşınmazların değeri bilirkişi tarafından belirlenir. Ardından hukukçu bilirkişi net tereke, saklı paylar, tasarruf nisabı ve sabit tenkis oranını hesaplar. Yani bu davada terekenin tespiti de yapılmak zorundadır.

Bilirkişi raporunda şu hususlar özellikle denetlenmelidir:

• Terekenin aktif ve pasifinin eksiksiz tespit edilip edilmediği
• Değerlerin mirasbırakanın ölüm tarihine göre belirlenip belirlenmediği
• Bölünemeyen mallarda tenkis bedelinin karar tarihine en yakın değer üzerinden hesaplanıp hesaplanmadığı
• Davalı saklı paylı mirasçı ise onun saklı payının hesaba katılıp katılmadığı
• Tenkis sırasına (TMK m. 570) uyulup uyulmadığı

Taraflar bilirkişi raporuna tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir (HMK m. 281). Hatalı bir rapora süresinde itiraz edilmemesi davanın sonucunu doğrudan etkileyebilir.

Değer Artırımı

Tenkis davası açılırken terekenin ve kazandırmaların değeri çoğu zaman tam olarak bilinemez. Bu nedenle dava genellikle düşük bir değerle açılır ve bilirkişi raporundan sonra talep artırılır.

ÖNEMLİ: 31.07.2026 tarihinden önce bu ihtiyaç belirsiz alacak davası (HMK m. 107) ile karşılanıyordu. Ancak 31.07.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7589 sayılı Kanun ile belirsiz alacak davası yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla “tenkis davası belirsiz alacak davası olarak açılabilir mi” sorusunun cevabı artık hayırdır; dava kısmi dava şeklinde açılacaktır. HMK m. 109/4 uyarınca talep, tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus olmak üzere ıslaha gerek olmadan artırılabilir. 31.07.2026 tarihinden önce belirsiz alacak davası olarak açılmış tenkis davaları ise eski hükümlere göre görülmeye devam eder.

Karar ve İstinaf Aşaması

Tahkikat tamamlandıktan sonra taraflara sözlü yargılama için son söz hakkı verilir ve mahkeme kararını açıklar. Mahkeme tenkis davasının kabulüne, kısmen kabulüne veya reddine karar verebilir.

Karara karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (HMK m. 345). Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı da kanundaki parasal sınırın aşılması hâlinde, tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’a temyiz yoluna gidilebilir (HMK m. 361).

Tenkis Davasının Sonuçları Nelerdir?

Tenkis davasının sonuçları davanın nasıl açıldığına bağlıdır. Dava vasiyetnamenin iptali talebi ile birlikte açılmış ve iptal talebi kabul edilmişse tenkise gerek kalmaz; miras paylaşımı sanki vasiyetname hiç yokmuş gibi yapılır. Tapu iptal ve tescil talebi ile birlikte açılmış ve bu talep kabul edilmişse de paylaşım, muvazaalı devir hiç yapılmamış gibi yapılır.

Vasiyetnamenin iptali veya tapu iptal ve tescil talebi kabul edilmeyip tenkis talebi kabul edilirse, saklı paylı davacı mirasçı saklı payı kadar mirasta hak kazanır. Mal niteliği gereği bölünebiliyorsa saklı payı oranında mal davacıya geçer; bölünemiyorsa karşı taraftan para alacağı hakkı doğar.

Tenkis kararının uygulamadaki sonuçları kazandırmanın türüne göre değişir:

• Mirasçı atanması (“tüm mallarımı ona bırakıyorum” gibi): Mahkeme davacının saklı payı oranında tenkise karar verir ve davacı terekeye saklı payı oranında katılır. Bu durumda bölünemeyen mal vasiyetindeki tercih hakkı kuralı uygulanmaz. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.01.2026 T., 2025/44 E., 2026/16 K.)
• Bölünebilen mal: Tasarruf konusu mal sabit tenkis oranında bölünebiliyorsa tenkis edilen kısım davacı adına tescil edilir.
• Bölünemeyen mal: Mal değerinde azalma olmadan bölünemiyorsa kazandırmayı alan kişinin tercih hakkı doğar (TMK m. 564). Bu kişi tenkis edilmesi gereken kısmın bedelini ödeyerek malı kendisinde tutabilir ya da malı verip tasarruf edilebilir kısmın değerini isteyebilir. Bu bedeller, tercih hakkının kullanıldığı ana ve karar tarihine en yakın değere göre belirlenir. (Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, 11.11.1994 T., 1994/4 E., 1994/4 K.)

Tenkis işleminden yalnızca davayı açan saklı paylı mirasçı yararlanır. Aynı tasarruf nedeniyle saklı payı zedelenen ancak dava açmayan diğer mirasçılar bu karara dayanarak hak talep edemez; onların da dava açması gerekir.

ÖNEMLİ: Tenkis davası sonunda mirasçıya çoğu zaman taşınmazın kendisi değil, saklı payının parasal karşılığı ödenir. Bu nedenle değerleme aşaması mirasçının eline geçecek tutarı doğrudan belirler.

Sık Sorulan Sorular

Tenkis davası ve saklı pay ile ilgili sık sorulan bazı soruları aşağıda yanıtladık. Bunlar genel olarak karşılaştığımız soruların yalnızca bir kısmıdır. Burada yer almayan sorularınızı avukatımıza sorabilirsiniz.

Tenkis Davasında Emsal Yargıtay Kararları

Tenkis davası ile ilgili yüzlerce emsal Yargıtay kararı bulunmaktadır. Her somut olayda o olaya özgü emsal kararlar avukat tarafından araştırılmalıdır. Aşağıda uygulamada sıkça karşılaşılan meselelerde öne çıkan kararlara yer verdik.

Tenkisin amacı: Tenkis davası ile mirasbırakanın tasarrufu iptal edilmez; tasarruf, tasarruf edilebilir kısma çekilerek değiştirilir. Mirasçı atanmasına karşı açılan davada davacıların saklı payları oranında tenkise karar verilmesi yeterlidir. (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 14.03.2024 T., 2023/882 E., 2024/1548 K.)

Mirasçı atanmasında tercih hakkı uygulanmaz: Bölünemeyen belirli mal vasiyetinde kabul edilen tercih hakkı (TMK m. 564), mirasçı atanması hâlinde uygulanmaz. Bu durumda davacının saklı payı oranında tenkise hükmedilir. Hukuk Genel Kurulu, yerel mahkemenin bu yöndeki direnme kararını yerinde bulmuştur. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.01.2026 T., 2025/44 E., 2026/16 K.)

Kazandırma dışı tereke yeterliyse tenkis yok: Saklı paylı mirasçılar saklı paylarını kazandırma dışında kalan terekeden tamamen alabiliyorsa tenkis davası dinlenmez. Kardeşlerin saklı payı ise 5650 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 24.04.2024 T., 2022/380 E., 2024/192 K.)

Islahla tenkise dönüştürme ve süre: Açılan dava tamamen ıslah edilerek tenkis davasına dönüştürülürse, hak düşürücü süre hesabında ıslah tarihi değil ilk dava tarihi esas alınır. Hak düşürücü süre, mirasbırakan hayattayken işlemeye başlamaz. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 26.05.2022 T., 2019/178 E., 2022/738 K.)

Net terekenin tespiti: Tenkis hesabında terekenin aktif ve pasifi, mirasbırakanın ölüm tarihindeki fiyatlara göre belirlenmelidir. Saklı payı dolanma kastı tanık ve yemin dahil her türlü delille ispatlanabilir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 27.05.2021 T., 2017/1827 E., 2021/625 K.)

Hesap saklı paya göre yapılır: Tenkis hesabının davacının yasal miras payına göre değil, saklı pay oranına göre yapılması zorunludur. (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 14.01.2019 T., 2018/578 E., 2019/58 K.)

Vasiyetnameler mutlak tenkise tabidir: Ölüme bağlı tasarruflar, başka bir şart aranmaksızın tasarruf nisabını aştıkları ölçüde tenkise tabidir. (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 22.09.2020 T., 2018/1734 E., 2020/4334 K.)

“Tenkis” kelimesinin kullanılmaması: Dava dilekçesinde tenkis kelimesi geçmese bile saklı payın zedelendiği ileri sürülmüşse, hâkim talebin tenkisi de kapsadığını gözetmelidir. Vasiyetname geçerli bulunsa da tenkis yönünden inceleme yapılmalıdır. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 03.03.2014 T., 2013/18690 E., 2014/3215 K.)

Tescil hukuki yararı ortadan kaldırmaz: Mirasçılar mirası ölümle kazanır. Tereke taşınmazlarının sonradan mirasçılar adına intikal ettirilmesi açıklayıcı niteliktedir ve tenkis davası açmakta hukuki yararı ortadan kaldırmaz. Tenkis iddiası def’i yoluyla her zaman ileri sürülebilir. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 14.12.2021 T., 2021/7816 E., 2021/12963 K.)

Bölünemeyen malda değerleme: Bölünemeyen bir malda tenkis bedeli, malın karar tarihindeki rayiç değeri sabit tenkis oranıyla çarpılarak bulunur. Ölüm tarihindeki değerin ÜFE ile güncellenmesi usule aykırıdır. (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 09.05.2024 T., 2023/697 E., 2024/2496 K.)

Saklı payın miras yoluyla intikali: Mirasbırakandan sonra ölen annenin saklı payından doğan hak, mirasçıları olan kardeşlere intikal eder ve kardeşler bu hakka dayanarak tenkis isteyebilir. (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 12.02.2026 T., 2025/6036 E., 2026/760 K.)

Faizin başlangıcı: Tenkis alacağı karar tarihinde muaccel hâle geldiğinden faiz karar tarihinden itibaren işletilir. (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 26.02.2024 T., 2023/1033 E., 2024/1490 K.)

Sonuç: Tenkis Davasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yukarıda tenkis davası ve saklı pay ile ilgili temel bilgileri anlattık. Tenkis davası; teknik hesaplamalar, kesin süreler ve çok sayıda delil içeren bir davadır. Bu nedenle sürecin başından itibaren şu hususlara dikkat edilmelidir:

Önemle belirtmek gerekir ki burada yazılanlar konunun en temel çerçevesidir. Her miras uyuşmazlığı kendine özgü bir hukuki strateji gerektirir. Bu nedenle tenkis davası açmadan önce deneyimli bir miras hukuku avukatından yardım almak büyük önem taşır.